Spór z pracodawcą: 21 dni na odwołanie i czego można żądać

Odwołanie od wypowiedzenia wnosi się do sądu pracy w ciągu 21 dni od dnia doręczenia pisma (art. 264 § 1 Kodeksu pracy). Ten sam termin biegnie przy zwolnieniu dyscyplinarnym, licząc od doręczenia zawiadomienia o rozwiązaniu umowy. Pracownik nie płaci za wniesienie pozwu. Po upływie terminu można wnieść o jego przywrócenie, jeżeli uchybienie nastąpiło bez winy pracownika, i tylko w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia.

Dwadzieścia jeden dni i co, jeżeli termin minął

Terminy są trzy i wszystkie wynoszą 21 dni. Odwołanie od wypowiedzenia — od doręczenia pisma wypowiadającego umowę (art. 264 § 1). Żądanie przywrócenia do pracy lub odszkodowania — od doręczenia zawiadomienia o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia albo od dnia wygaśnięcia umowy (§ 2). Żądanie nawiązania umowy o pracę — od doręczenia zawiadomienia o odmowie przyjęcia do pracy (§ 3).

Uchybienie terminu nie zawsze kończy sprawę. Jeżeli pracownik bez swojej winy nie dokonał czynności w terminie, sąd pracy na jego wniosek postanowi o przywróceniu uchybionego terminu (art. 265 § 1). Wniosek składa się w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, a we wniosku trzeba uprawdopodobnić okoliczności, które je uzasadniają (§ 2).

W praktyce liczy się data doręczenia, a nie data sporządzenia pisma ani dzień rozmowy z przełożonym. Dlatego kopertę i potwierdzenie odbioru warto zachować równie starannie jak samo wypowiedzenie.

Czego można żądać przy wypowiedzeniu

Jeżeli wypowiedzenie umowy zawartej na czas określony albo nieokreślony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu, sąd pracy stosownie do żądania pracownika orzeka o bezskuteczności wypowiedzenia, a gdy umowa już się rozwiązała — o przywróceniu do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowaniu (art. 45 § 1). Wybór żądania należy więc do pracownika, ale nie jest nieograniczony: sąd może nie uwzględnić żądania przywrócenia, jeżeli ustali, że jest ono niemożliwe lub niecelowe, i wtedy orzeka o odszkodowaniu (§ 2).

Odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy, nie niższej jednak niż wynagrodzenie za okres wypowiedzenia (art. 47¹). To jest górna granica ustawowa, niezależna od rzeczywistej straty.

Pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia, przysługuje wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, nie więcej niż za 2 miesiące, a gdy okres wypowiedzenia wynosił 3 miesiące — nie więcej niż za 1 miesiąc (art. 47). Wyjątek dotyczy pracowników w wieku przedemerytalnym oraz pracownic w ciąży i na urlopie macierzyńskim: tym przysługuje wynagrodzenie za cały czas pozostawania bez pracy.

Zwolnienie dyscyplinarne: miesiąc po stronie pracodawcy

Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika jest dopuszczalne w trzech przypadkach: ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, popełnienia w czasie trwania umowy przestępstwa uniemożliwiającego dalsze zatrudnianie na zajmowanym stanowisku, jeżeli jest ono oczywiste lub stwierdzone prawomocnym wyrokiem, oraz zawinionej utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy (art. 52 § 1).

Pracodawcę wiąże przy tym własny termin: rozwiązanie nie może nastąpić po upływie 1 miesiąca od uzyskania przez pracodawcę wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie (art. 52 § 2). To jeden z najczęstszych zarzutów w tych sprawach, bo pracodawcy zwlekają, zbierając dowody.

Przy rozwiązaniu bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, a przy umowie na czas określony — za czas, do którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za okres wypowiedzenia (art. 58).

Co musi znaleźć się w piśmie pracodawcy

Oświadczenie o wypowiedzeniu albo o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia wymaga formy pisemnej (art. 30 § 3). W oświadczeniu o wypowiedzeniu umowy zawartej na czas określony lub na czas nieokreślony oraz o rozwiązaniu bez wypowiedzenia powinna być wskazana przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie lub rozwiązanie (§ 4). Obowiązek uzasadnienia obejmuje dziś więc także umowy terminowe.

Pismo musi też zawierać pouczenie o przysługującym pracownikowi prawie odwołania do sądu pracy (§ 5). Brak pouczenia bywa okolicznością przemawiającą za przywróceniem uchybionego terminu, bo pracownik nie wiedział, że termin w ogóle biegnie.

Przyczyna ma być konkretna i rzeczywista. Ogólnikowa formuła w rodzaju „utrata zaufania” bez wskazania zdarzeń, których dotyczy, jest typową podstawą uwzględnienia odwołania.

Ile to kosztuje i ile jest czasu

Pracownik wnoszący powództwo nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Zastrzeżenie dotyczy spraw, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa 50 000 zł: wtedy od nadwyżki ponad tę kwotę pobiera się od pracownika i pracodawcy opłatę od apelacji na zasadach ogólnych (art. 35 ust. 1). Od pracodawcy opłatę podstawową pobiera się wyłącznie od apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej i skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

Roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 291 § 1 Kodeksu pracy). Dotyczy to zaległego wynagrodzenia, nadgodzin i ekwiwalentu za urlop. Roszczenia pracodawcy o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracownika przedawniają się z upływem 1 roku od dnia powzięcia wiadomości o szkodzie (§ 2).

Trzyletnie przedawnienie nie zastępuje jednak terminu z art. 264. Odwołanie od wypowiedzenia złożone po 21 dniach zostanie oddalone, choćby od zdarzenia nie minęły trzy lata.

Na co zwrócić uwagę w sporze z pracodawcą

Po pierwsze, czekanie na spokojniejszy moment. Termin 21 dni biegnie od doręczenia pisma, niezależnie od zwolnienia lekarskiego, urlopu czy rozmów ugodowych z pracodawcą. Rozmowy nie przerywają jego biegu.

Po drugie, przyjęcie, że porozumienie stron zamyka temat. Porozumienie jest odrębnym sposobem rozwiązania umowy (art. 30 § 1 pkt 1), ale podpis złożony pod presją albo w błędzie bywa podważalny. Warto ocenić to przed upływem terminów, a nie po nich.

Po trzecie, żądanie wyłącznie przywrócenia do pracy. Sąd może uznać przywrócenie za niemożliwe lub niecelowe i wtedy orzeka o odszkodowaniu (art. 45 § 2). Formułując pozew, warto rozważyć żądanie ewentualne, żeby nie zostać bez żadnego rozstrzygnięcia korzystnego.

Po czwarte, brak reakcji na pismo bez uzasadnienia. Wskazanie przyczyny jest obowiązkiem pracodawcy także przy umowie na czas określony (art. 30 § 4), a jego naruszenie jest samodzielną podstawą odwołania. Pismo bez przyczyny nie jest mocniejsze przez to, że pracownik go nie zakwestionował.

Jak wygląda praca z Kancelarią

Na pierwszym spotkaniu adwokat ustala datę doręczenia pisma, rodzaj umowy i okres wypowiedzenia, treść wskazanej przyczyny oraz to, czy pracownik podlegał szczególnej ochronie. Od tego zależy, które żądanie ma sens i ile czasu realnie zostało.

Prosimy o umowę o pracę wraz z aneksami, pismo rozwiązujące umowę z kopertą lub potwierdzeniem odbioru, świadectwo pracy, jeżeli zostało wydane, zakres obowiązków, korespondencję z pracodawcą oraz dokumenty dotyczące wynagrodzenia z ostatnich trzech miesięcy.

Adwokat przygotowuje odwołanie do sądu pracy wraz z żądaniem głównym i ewentualnym. W razie uchybienia terminowi sprawdzamy, czy istnieją przesłanki jego przywrócenia i czy zachowano termin na złożenie wniosku. Prowadzimy też sprawy o zaległe wynagrodzenie, nadgodziny i ekwiwalent za urlop oraz reprezentujemy pracodawców. Spotykamy się w Katowicach przy Placu Oddziałów Młodzieży Powstańczej 5/8 i w Zawierciu przy ul. 3 Maja 33. Wynagrodzenie ustalamy przed rozpoczęciem pracy.

Pytania i odpowiedzi

Ile mam czasu na odwołanie od wypowiedzenia?

Dwadzieścia jeden dni od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę o pracę (art. 264 § 1 Kodeksu pracy). Ten sam termin obowiązuje przy żądaniu przywrócenia do pracy lub odszkodowania po rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia, licząc od doręczenia zawiadomienia o rozwiązaniu (§ 2).

Co zrobić, jeżeli 21 dni już minęło?

Złożyć wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Sąd pracy uwzględni go, jeżeli pracownik bez swojej winy nie dokonał czynności w terminie (art. 265 § 1). Wniosek wnosi się w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, a we wniosku trzeba uprawdopodobnić okoliczności, które je usprawiedliwiają (§ 2).

Czy pracownik płaci za pozew do sądu pracy?

Nie. Pracownik wnoszący powództwo nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Wyjątek dotyczy spraw o wartości przedmiotu sporu ponad 50 000 zł, gdzie od nadwyżki pobiera się opłatę od apelacji (art. 35 ust. 1).

Czego można żądać w odwołaniu od wypowiedzenia?

Uznania wypowiedzenia za bezskuteczne, a jeżeli umowa już się rozwiązała — przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach albo odszkodowania (art. 45 § 1 Kodeksu pracy). Sąd może nie uwzględnić żądania przywrócenia, jeżeli uzna je za niemożliwe lub niecelowe, i wtedy orzeka o odszkodowaniu (§ 2).

Ile wynosi odszkodowanie za niezgodne z prawem wypowiedzenie?

Wysokość wynagrodzenia za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy, nie niższą jednak niż wynagrodzenie za okres wypowiedzenia (art. 47¹ Kodeksu pracy). Przy przywróceniu do pracy przysługuje natomiast wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, co do zasady nie więcej niż za 2 miesiące (art. 47).

Czy pracodawca musi podać przyczynę wypowiedzenia umowy na czas określony?

Tak. Przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie powinna być wskazana w oświadczeniu o wypowiedzeniu umowy zawartej na czas określony lub na czas nieokreślony oraz o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia (art. 30 § 4). Pismo musi też zawierać pouczenie o prawie odwołania do sądu pracy (§ 5).

Ile czasu ma pracodawca na zwolnienie dyscyplinarne?

Jeden miesiąc od uzyskania wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy (art. 52 § 2 Kodeksu pracy). Przekroczenie tego terminu czyni rozwiązanie wadliwym niezależnie od tego, czy zarzucane zachowanie rzeczywiście miało miejsce.

Kiedy przedawniają się roszczenia o zaległe wynagrodzenie?

Po 3 latach od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 291 § 1 Kodeksu pracy). Dotyczy to wynagrodzenia, nadgodzin i ekwiwalentu za urlop. Roszczenia pracodawcy o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracownika przedawniają się po roku od powzięcia wiadomości o szkodzie (§ 2).

Kontakt

Jeżeli otrzymali Państwo wypowiedzenie albo pismo o zwolnieniu dyscyplinarnym, prosimy nie zwlekać: termin wynosi 21 dni od doręczenia pisma pracodawcy. Zapraszamy do Katowic lub do Zawiercia. Termin spotkania umówią Państwo pod numerem 535 204 359 lub pisząc na sekretariat@oca.com.pl. Prosimy przynieść pismo pracodawcy wraz z kopertą.